Prirodni turistički potencijali Sokobanje

Na teritoriji opštine Sokobanja nalaze se brojni i vrlo kvalitetni pri rodni elementi i pojave. Oni se, individualno ili komplementarno, mogu uspešno valorizovati i uključiti u integralni turistički proizvod ovog po dručja. Neki od njih su se u dosadašnjem razvoju više/manje afirmisali kao ključni faktori turističko-rekreativne i zdravstvene funkcije Sokobanje (termomineralne vode i određeni klimatski elementi), dok drugima tek predstoji adekvatno vrednovanje i integrisanje u jedinstveni turistički proizvod. Poseban značaj prirodnih potencijala sadržan je u činjenici da oni predstavljaju temeljnu osnovu sadašnje i buduće turističke funkcije ovog prostora, odnosno ključne faktore održivog razvoja turizma i brojnih komplementarnih delatnosti. S tim u vezi, ovde će biti analizirane one prirodne vrednosti koje se smatraju dominantnim faktorima turističkog razvoja opštine.

 

Osnovne geomorfološke karakteristike prostora

Reljef teritorije opštine Sokobanja formiran je pod dominantnim uti cajem tektonskih pokreta, kao i dugotrajnih procesa abrazije, fluvijalne i kraške erozije i akumulacije. Osnovne crte u morfologiji ovog prostora čine Sokobanjska kotlina i venac planina kružno raspoređenih po njenom obodu. U tim okvirima se mogu izdvojiti tri različite predeone celine, sa interesantnim dolinskim, brežuljkastim i planinskim reljefom, otvorenim vizurama i pitomim pejzažom, tako da je boravak u ovom prostoru veoma prijatan i relaksirajući:

Posebnu pejzažnu i dominantnu geomorfološku crtu Sokobanjske kotline, kao i istočne Srbije, čini planina Rtanj. Ona se mirno diže sa široke podloge, gola, gorostasna, završavajući se skoro pravilnom kupom Šiljak. Dižući se sa prelomima, naprasno izolovan, Rtanj vlada okolinom i izgleda kao njen voda i znamenje. Njegove južne padine predstavljaju tipične kraške doline bez vodotoka, čija su dna relativno široka (do 30 m) i blizu izdani, pa su prekrivena travnom vegetacijom veoma značajnom za razvoj stočarstva (Cvijić, 1966). Ze vreme puto vanja po Srbiji poznati putopisac Feliks Kanic je posebno bio oduševljen. “susretom” sa planinom Rtanj, i njenom harmoničnom celinom i oblikom, sa osećanjem da se nalazi ispred neke od piramida u Egiptu. Kada se popeo na sam vrh bio je fasciniran dominirajućom pozicijom ove planine, nepreglednim i raznolikim pejzažom okolnog prostora, medu kojim se posebno isticala Sokobanjska kotlina (Kanic, 1985). Stotinu godina posle Kanica, Miodrag Pavlović inspirisan pravilnim oblikom Rtnja, koji podseća na egipatske piramide. početak svoje poznate poeme “Divno čudo” posvećuje ovoj planini, opevavajući je kao mitsku i svetu, natopl jenu sa svojom okoliom paganskim, antičkim i slovenskim božanstvima (Antonijević, 1989).

Šteta je što su druge planine, koje čine obodni planinski venac Sokobanjske kotline, ostale na marginama interesovanja odgovarajučih naučnih istraživanja, iz kojih bi se mogla sagledati njihova osnovna geo morfološka, klimatska, hidrografska, biogeografska, turistička i druga obležja. Posebno se oseća nedostatak svestrane istraženosti fizičko geografskih obeležja i turističkih vrednosti planina Ozrena, Device, Leskovika i Bukovika, koje se, više ili manje, direktno “naslanjaju” na dva banjska centra opštine – Sokobanju i Jošanicu.

Prema P. S. Jovanoviću (1923) Sokobanjska kotlina predstavlja tipičnu tektonsku potolinu nastalu spuštanjem terena duž više raseda uporedničkog i meridijanskog pravca, među kojima su posebno značajna dva uporednička raseda – prvi, koji vodi severnom stranom Ozrena i De vice (duž koga se kotlina najviše spustila) iu okviru koga su se pojavile termomineralne vode Sokobanje; drugi rased se proteže severnim obodom kotline (južni ogranci Rtnja) pored sela Šarbanovac, Mužinac, Vrmdža i Jošanica – blizu koje se ukršta sa zapadnim meridijanskim rasedom (Bovanska klisura-Trubarevac-Rujevica-Jošanica) gde se jav ljaju jošaničke termomineralne vode. Oni su imali presudan uticaj na formiranje osnovnih crta u reljefu kotline i njenog oboda. U ovim zonama su se pojavili brojni izvori termomineralne vode koji su, u osnovi, opre delili zdravstveno-turističku funkciju Sokobanje i Jošanice.

U morfološkom pogledu, kotlina čini relativno izolovanu i jasno zaokruženu prostornu celinu, koja je sa svih strana uokvirena vencem srednjevisokih planina: Rtanj na severu (1565 m), Bukovik (894 m) i Rožanj (897 m) na zapadu, Leskovik (1174 m), Ozren (1074 m) i Devica (1187 m) na jugu i jugoistoku, te Slemen (1099 m) i Krstatac (1069 m) na istoku. Planinskom presedlinom i Skrobničkom klisurom Sokobanjska kotlina je povezana sa Knjaževačkom kotlinom na istoku, dok joj vezu sa Aleksinačkom kotlinom i Pomoravljem obezbeduje atraktívna Bovanska klisura Moravice. Ovakva morfologija obodnog dela bitno utiče na fizičko geografske karakteristike kotline, naročito na vrednosti klimatskih ele menata. Samim tim, ona se odražava i na mikroklimu Sokobanje, kao jednog od ključnih faktora njene turističko-rekreativne i zdravstvene funkcije.

Dosadašnja istraživanja su pokazala da seizmičnost Sokobanjske kotline ima vrednost od 70 MC skale, dok je ona u obodnom planinskom delu manja za 10. Ovu razliku treba imati u vidu kako prilikom izbora mik rolokacije za gradnju smeštajnih turističkih i zdravstvenih kapaciteta, tako i novih stambenih zona.

Za turističku valorizaciju teritorije opštine Sokobanja od posebnog značaja su sledeći geomorfološki oblici i pojave: (1) napred pomenute planine sa raznovrsnom vegetacijom, čistim vazduhom, ambijentalnim i rekreativnim vrednostima, koje daju poseban doprinos formiranju imidža Sokobanje i kao vazdušne banje; (2) rečne klisure sa ambijentalnim vrednostima, naročito Moravice (Sokogradska i Bovanska), zatim Gra dašnice, Mratinje, Vrmdžanske i drugih reka; (3) pećine u kraškim tere nima Rtnja i Ozrena, koje čine atraktivne speleološke objekte; (4) brojni vrhovi i uzvišenja u planinskom obodnom reljefu, koji predstavljaju po godne vidikovce sa kojih se pružaju atraktivne vizure i pogledi na uže i šire okruženje, itd.

Pogledajte i ovo

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.

YouTube

Kako uneti kod (iframe) YouTube

  1. Pronađite na youtube.com vaš video
  2. Desni klik na video koji ste otvorili
  3. Klik na "Kopiraj kod za ugradnju"
  4. Vratite se na našu stranicu, u polju "Unesite kod (iframe) YouTube" - desni klik => paste

Google mapa

Kako uneti kod (iframe) Google mape

  1. U vašem pretraživaču otvorite Google mapu klikom na ovaj link: www.google.rs/maps
  2. U pretrazi otkucajte svoju adresu, npr: Sokobanja, Mihajla Markovića 24
  3. Klik na ikonicu "Deli"
  4. Klik na "Ugradite mapu"
  5. Odaberite "veliku mapu"
  6. Klik na "Kopiraj HTML"
  7. Vratite se na našu stranicu, u polju "Unesite kod (iframe) Google mape" - desni klik => paste

    Poruka za: